Κανονισμός ΕΝ 378-2016: Οι υποχρεωτικές προδιαγραφές ασφαλείας για ψυχροστάσια και ψυκτικά μέσα

Η μετάβαση της αγοράς του HVAC σε νέα, πιο φιλικά προς το περιβάλλον ψυκτικά μέσα χαμηλού GWP (όπως τα A2L, A3 και άλλες κατηγορίες εύφλεκτων ή τοξικών ρευστών), φέρνει στο προσκήνιο την επιτακτική ανάγκη για αυστηρή τήρηση των διεθνών προτύπων ασφαλείας. Στο πλαίσιο αυτό, ο Κανονισμός ΕΝ 378-2016 αποτελεί το βασικό νομοθετικό και τεχνικό εργαλείο για τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία των μηχανοστασίων.

Στο άρθρο που ακολουθεί, ο κ. Θανάσης Παλιογιάννης, Sales Manager της Menerga Hellas, παρουσιάζει έναν αναλυτικό και πρακτικό οδηγό με όλες τις κρίσιμες απαιτήσεις που πρέπει να πληροί ένα σύγχρονο ψυχροστάσιο. Από τους υπολογισμούς του συστήματος αερισμού και τις προδιαγραφές των ανιχνευτών διαρροής, μέχρι τις δομικές απαιτήσεις πυράντοχων τοιχωμάτων και τη χρήση εξοπλισμού αντιεκρηκτικού τύπου, το τεχνικό αυτό έντυπο προσφέρει συμπυκνωμένη γνώση για κάθε μελετητή, εγκαταστάτη και υπεύθυνο συντήρησης.

Τι είναι ο κανονισμός ΕΝ 378-2016 και ποιες εγκαταστάσεις αφορά;

Ο ευρωπαϊκός κανονισμός ΕΝ 378-2016 καθορίζει τις απαιτήσεις ασφαλείας και περιβαλλοντικής προστασίας για τα συστήματα ψύξης και τις αντλίες θερμότητας. Εστιάζει ιδιαίτερα στους κλειστούς χώρους όπου είναι εγκατεστημένο ένα ψυκτικό συγκρότημα (μηχανοστάσια ή ψυχροστάσια), με στόχο την ελαχιστοποίηση των κινδύνων για το προσωπικό, το κτίριο και το περιβάλλον από πιθανή διαρροή ή αστοχία υλικού.

Ποια ψυκτικά μέσα εμπίπτουν στις αυστηρές απαιτήσεις του προτύπου;

Οι διατάξεις του προτύπου διαφοροποιούνται ανάλογα με την κατηγορία επικινδυνότητας του ψυκτικού μέσου. Το συγκεκριμένο πλαίσιο τεχνικών απαιτήσεων αφορά:

• Κατηγορίες A1, B1 (π.χ. R134a, R513A)
• Κατηγορίες A2L, A2, A3, B2L, B3 (π.χ. R32, R1234ze, R290, R454B, R454C), εξαιρουμένης της αμμωνίας (R-717).

Ποιες είναι οι κρίσιμες απαιτήσεις για τον αερισμό και την ανίχνευση διαρροών;

Ο σωστός αερισμός αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας σε περίπτωση διαρροής, καθώς αποτρέπει τη δημιουργία επικίνδυνων συγκεντρώσεων αερίου.

Πώς υπολογίζεται ο μηχανικός αερισμός έκτακτης ανάγκης;

Σύμφωνα με το ΕΝ 378-3-2016, ο χώρος πρέπει να διαθέτει δύο συστήματα αερισμού:

• Κανονική Λειτουργία (Normal Operation): Η παροχή αέρα ορίζεται ως η μέγιστη τιμή μεταξύ του τετραπλάσιου όγκου του δωματίου ανά ώρα (4 x V m³/h) και της σχέσης 10 / RCL (όπου RCL το Όριο Συγκέντρωσης Ψυκτικού Μέσου).
• Αερισμός Έκτακτης Ανάγκης (Emergency Mechanical Ventilation): Ενεργοποιείται αυτόματα σε περίπτωση διαρροής και η παροχή του υπολογίζεται με βάση τον όγκο του χώρου, το κατώτερο όριο αναφλεξιμότητας (LFL) και τη μάζα του ψυκτικού μέσου. Ο μηχανικός αερισμός πρέπει να μπορεί να ενεργοποιηθεί και χειροκίνητα από δύο ανεξάρτητους διακόπτες (έναν εσωτερικά και έναν εξωτερικά του ψυχροστασίου).
• Γεωμετρία Ανοιγμάτων: Τα στόμια αναρρόφησης του μηχανικού εξαερισμού και το κάτω μέρος των χαμηλών ανοιγμάτων φυσικού αερισμού δεν πρέπει να ξεπερνούν τα 0.2m από το δάπεδο. Τα ανοίγματα πρέπει να απέχουν τουλάχιστον 2m από εξόδους διαφυγής, πόρτες ή παράθυρα του κτιρίου.

Πού πρέπει να τοποθετούνται οι ανιχνευτές διαρροής και τα συστήματα alarm;

• Ανιχνευτές (Detectors): Απαιτείται τουλάχιστον ένας ανιχνευτής διαρροής, τοποθετημένος σε σημείο που προκύπτει από τη μελέτη των ρευμάτων αέρα. Η ρύθμισή του γίνεται στο 25% του LFL ή στο 50% του ATEL/ODL (όποιο είναι χαμηλότερο).
• Σύστημα Συναγερμού (Alarm System): Προβλέπεται υποχρεωτικά οπτικό και ακουστικό alarm (έντασης τουλάχιστον 15 dB(A) πάνω από το θόρυβο βάθους), τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά του χώρου. Η ηλεκτρική του τροφοδοσία πρέπει να είναι ανεξάρτητη από τον εξαερισμό και να υποστηρίζεται από UPS / μπαταρίες.

Τι προβλέπεται για τη δομική ασφάλεια, τις πόρτες και τον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό;

Η παθητική και ενεργητική πυροπροστασία του μηχανοστασίου είναι κομβικής σημασίας για την αποτροπή επέκτασης μιας τυχόν πυρκαγιάς στο υπόλοιπο κτίριο.

Ποιες είναι οι κατασκευαστικές προδιαγραφές του χώρου;

• Τοιχώματα & Ύψος: Οι τοίχοι, το δάπεδο και η οροφή που διαχωρίζουν το μηχανοστάσιο από το υπόλοιπο κτίριο πρέπει να είναι πλήρως σφραγισμένα και πυράντοχα για τουλάχιστον 1 ώρα (κατά ΕΝ 1363, ΕΝ 1364, ΕΝ 1365). Το ελάχιστο καθαρό ύψος του χώρου πρέπει να είναι 2.2m.
• Πόρτες: Πρέπει να ανοίγουν προς τα έξω, να διαθέτουν σύστημα anti-panic, να είναι αυτοκλειόμενες (self-closing) και πυράντοχες για τουλάχιστον μία ώρα (ΕΝ 1634).
• Περάσματα Σωληνώσεων: Όλες οι σωληνώσεις και οι αεραγωγοί που διέρχονται από τα δομικά στοιχεία του χώρου πρέπει να σφραγίζονται με υλικά αντίστοιχης πυραντοχής.

Πότε είναι υποχρεωτικός ο εξοπλισμός αντιεκρηκτικού τύπου (ATEX);

Όταν χρησιμοποιούνται εύφλεκτα ψυκτικά μέσα, οποιαδήποτε ηλεκτρική συσκευή παραμένει υπό τάση μετά την υπέρβαση του 25% του LFL στον χώρο, πρέπει υποχρεωτικά να είναι αντιεκρηκτικού τύπου (ATEX). Επιπλέον, η γενική ηλεκτρική τροφοδοσία των ψυκτικών συγκροτημάτων πρέπει να είναι ανεξάρτητη από τον φωτισμό, τον εξαερισμό και τα συστήματα ασφαλείας.

Πότε απαιτείται η τήρηση Logbook και ποιες είναι οι υποχρεώσεις συντήρησης;

• Βιβλίο Λειτουργίας (Logbook): Η ύπαρξη Logbook είναι υποχρεωτική όταν η ποσότητα του ψυκτικού μέσου στην εγκατάσταση υπερβαίνει τα 3kg. Στο βιβλίο πρέπει να καταγράφονται αναλυτικά όλες οι συντηρήσεις, οι επισκευές, οι ποσότητες πλήρωσης ή ανάκτησης, οι περίοδοι εκτός λειτουργίας καθώς και τα στοιχεία των προμηθευτών.
• Αποθήκευση Υλικών: Απαγορεύεται ρητά η αποθήκευση επιπλέον ψυκτικού μέσου, καθώς και άλλων εύφλεκτων ή τοξικών υλικών εντός του ψυχροστασίου.
• Διατάξεις Ασφαλείας (Relief Valves): Για συστήματα με πλήρωση άνω των 300kg, οι βαλβίδες ασφαλείας πρέπει να διαθέτουν διάταξη ένδειξης ενεργοποίησης, ενώ για πλήρωση άνω των 500kg επιβάλλονται πρόσθετα μέτρα ανίχνευσης διαρροής και ειδοποίησης στο δευτερεύον κύκλωμα (π.χ. δίκτυο νερού).

Κατεβάστε το πλήρες τεχνικό έντυπο της Menerga Hellas από εδώ, για να δείτε αναλυτικά τις μαθηματικές εξισώσεις υπολογισμού αερισμού, τις ελάχιστες αποστάσεις ασφαλείας (Cw) για εξωτερικές εγκαταστάσεις, καθώς και τα ειδικά όρια συγκέντρωσης (RCL, QLMV) για δημοφιλή ψυκτικά μέσα όπως τα R32, R290, R1234ze, R454B και R454C. Για τυχόν απορίες (και υλικά) μπορείτε να απευθυνθείτε στο info@menerga.gr